Gắn kết du lịch với thương mại để tạo động lực phát triển du lịch vùng đồng bào dân tộc thiểu số

(TITC) – Phát triển du lịch vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là khai thác tiềm năng cảnh quan và văn hóa bản địa, mà còn là tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân. Một trong những hướng đi hiệu quả hiện nay là gắn kết du lịch với thương mại, hình thành chuỗi giá trị mới giữa sản phẩm văn hóa – nông sản – dịch vụ du lịch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế vùng miền bền vững.

Khi “đặc sản bản địa” trở thành tài nguyên du lịch

Ở nhiều địa phương miền núi phía Bắc, sản phẩm đặc trưng của đồng bào dân tộc như mật ong Mèo Vạc, chè Shan tuyết Tuyên Quang, rượu ngô Bắc Hà, thổ cẩm, táo mèo Lào Cai hay măng khô Sơn La đang được du khách biết đến như một phần không thể thiếu của hành trình trải nghiệm.

Không chỉ là món quà mang về sau chuyến đi, những sản phẩm này còn mang trong mình câu chuyện văn hóa, tập quán sản xuất, tri thức dân gian được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Chính yếu tố đó đã khiến mỗi sản phẩm địa phương trở thành “đại sứ du lịch” độc đáo, góp phần quảng bá hình ảnh vùng đất và con người miền núi.

Khi du khách được tận tay hái chè, dệt thổ cẩm, ủ rượu ngô, họ không chỉ tiêu dùng sản phẩm mà còn trải nghiệm một quy trình sản xuất mang đậm bản sắc văn hóa, gắn kết du lịch với thương mại theo hướng trải nghiệm – tiêu thụ tại chỗ – lan tỏa giá trị.

Thương mại hóa sản phẩm du lịch theo hướng bền vững

Để tạo động lực phát triển du lịch vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc thương mại hóa các sản phẩm bản địa cần được tổ chức một cách bài bản và bền vững. Nhiều địa phương như Tuyên Quang, Lào Cai, Sơn La… đã xây dựng mô hình “mỗi làng một sản phẩm du lịch”, gắn kết các hộ dân làm homestay, nông nghiệp và thủ công truyền thống với doanh nghiệp lữ hành và hệ thống phân phối thương mại.

Các hội chợ du lịch – thương mại, tuần lễ văn hóa vùng cao, hay chương trình “Đưa sản phẩm vùng cao ra phố” tại Hà Nội, TP.HCM đã giúp các sản phẩm thủ công và nông sản của đồng bào tiếp cận được với thị trường rộng lớn. Qua đó, thương hiệu địa phương được lan tỏa, nâng cao giá trị hàng hóa, tạo thêm thu nhập cho người dân mà không phá vỡ bản sắc văn hóa.

Bà Hoàng Thị Hạnh, nguyên Thứ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc cho rằng: “Sự kết nối giữa du lịch và thương mại giúp đồng bào không chỉ làm du lịch đơn thuần mà còn học được cách làm kinh tế hàng hóa, xây dựng thương hiệu cho sản phẩm của chính mình. Đó là hướng phát triển bền vững, đưa du lịch trở thành động lực thực sự cho vùng dân tộc thiểu số.”

Doanh nghiệp đồng hành – cộng đồng hưởng lợi

Nhiều doanh nghiệp du lịch hiện nay không chỉ khai thác tour tuyến mà còn trực tiếp hỗ trợ bao tiêu sản phẩm địa phương, thiết kế tour trải nghiệm gắn với tiêu dùng hàng hóa bản địa. Mô hình “doanh nghiệp – hợp tác xã – hộ dân” đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Tại Tuyên Quang, các tour du lịch trải nghiệm gắn với làng nghề dệt lanh Lùng Tám, chợ phiên Đồng Văn, sản phẩm OCOP của người Mông và Dao đang trở thành điểm nhấn thu hút du khách quốc tế. Còn ở Lào Cai, nhiều hợp tác xã du lịch cộng đồng đã biết liên kết với sàn thương mại điện tử để bán sản phẩm thủ công, thực phẩm đặc sản ngay trên các nền tảng trực tuyến.

Nhờ đó, chuỗi giá trị du lịch – thương mại – văn hóa được hình thành, trong đó người dân không chỉ là người làm du lịch, mà còn là chủ thể sáng tạo, nhà cung ứng sản phẩm và người hưởng lợi trực tiếp từ kinh tế du lịch.

Hướng tới nền du lịch vùng cao tự chủ và hội nhập

Để gắn kết hiệu quả hơn giữa du lịch và thương mại, các chuyên gia cho rằng cần chú trọng đào tạo kỹ năng kinh doanh, marketing, quản lý chuỗi cung ứng cho đồng bào dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, đầu tư hạ tầng số, phát triển sàn giao dịch điện tử cho sản phẩm OCOP du lịch cũng là giải pháp then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và kết nối thị trường.

Gắn kết du lịch với thương mại không chỉ tạo thêm sinh kế, mà còn giúp người dân làm giàu trên chính quê hương mình, gìn giữ văn hóa truyền thống, quảng bá hình ảnh đất nước đến bạn bè quốc tế. Khi mỗi sản phẩm thủ công, mỗi món ăn, mỗi câu chuyện của đồng bào được trao gửi qua hành trình du lịch, đó cũng là lúc du lịch trở thành động lực phát triển thực sự – vừa kinh tế, vừa văn hóa, vừa nhân văn.

Trung tâm Thông tin du lịch