Nhiều kết quả tích cực trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch
(TITC) – Ngày 3/10, tại tỉnh Lâm Đồng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với chủ đề “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”.
Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy, đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương; lãnh đạo các địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cùng đông đảo đại biểu, nghệ nhân, cán bộ văn hóa cơ sở.
Nhiều kết quả tích cực sau 5 năm triển khai
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, việc triển khai Dự án 6 đã nhận được sự quan tâm, đồng thuận lớn từ các cấp, các ngành và đặc biệt là sự hưởng ứng của đồng bào dân tộc thiểu số trên cả nước.
“Qua hơn 4 năm thực hiện, rất nhiều lễ hội truyền thống tiêu biểu của các dân tộc được khôi phục và tổ chức thường niên, góp phần lan tỏa bản sắc và niềm tự hào dân tộc. Các giá trị di sản văn hóa phi vật thể – từ dân ca, dân vũ, nghề thủ công, ẩm thực cho đến tri thức dân gian – đã được sưu tầm, tư liệu hóa và truyền dạy lại cho thế hệ trẻ. Nhiều mô hình văn hóa – du lịch cộng đồng được hình thành, vừa bảo tồn truyền thống, vừa tạo sinh kế ổn định cho người dân”, bà Thủy khẳng định.
Theo Thứ trưởng, Dự án 6 bao gồm 19 nhiệm vụ thành phần, trải rộng trên các lĩnh vực: bảo tồn di sản văn hóa, đào tạo cán bộ văn hóa cơ sở, đầu tư cơ sở vật chất – trang thiết bị văn hóa thể thao vùng dân tộc thiểu số, và thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái dựa vào bản sắc văn hóa.
Mục tiêu gắn bảo tồn với phát triển du lịch bền vững
Dự án hướng đến mục tiêu khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số, nâng cao đời sống tinh thần của người dân, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội thông qua du lịch.
Một nội dung quan trọng khác là bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc, văn hóa, thể thao, du lịch, giúp họ có năng lực chuyên môn trong quản lý, bảo tồn và quảng bá di sản. Cùng với đó là việc đầu tư cơ sở vật chất văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng, trung tâm văn hóa – thể thao, qua đó nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của người dân và tăng khả năng tiếp cận các hoạt động sáng tạo nghệ thuật, thể thao, du lịch cộng đồng.
Tổng nguồn vốn ngân sách trung ương đầu tư cho Dự án 6 lên tới 3.160 tỷ đồng, trong đó 1.806 tỷ đồng vốn đầu tư xây dựng cơ bản và 1.354 tỷ đồng vốn sự nghiệp. Nhờ nguồn lực này, hàng trăm công trình văn hóa, khu sinh hoạt cộng đồng và không gian văn hóa dân tộc đã được xây dựng, góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống tinh thần của đồng bào.
Khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ
Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo tổng kết cũng chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Tỷ lệ giải ngân vốn còn chậm, mới đạt khoảng 60% đối với vốn đầu tư và 63% đối với vốn sự nghiệp. Một số địa phương thiếu cán bộ chuyên trách về văn hóa – du lịch, hoặc gặp khó khăn trong thủ tục đầu tư, quy hoạch, dẫn đến việc triển khai các nhiệm vụ chưa đồng bộ.
Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy đề nghị các địa phương chủ động rà soát, tháo gỡ khó khăn, đồng thời phát huy nội lực của cộng đồng để dự án thực sự trở thành động lực phát triển bền vững. “Bảo tồn di sản văn hóa chỉ có ý nghĩa khi gắn với đời sống, với sinh kế của người dân. Khi người dân được hưởng lợi từ văn hóa, họ sẽ tự nguyện bảo vệ và phát huy di sản của mình”, bà Thủy nhấn mạnh.
Lâm Đồng – điểm sáng trong bảo tồn và phát huy di sản văn hóa
Phát biểu tại hội nghị, ông Hồ Văn Mười – Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng – cho biết, Lâm Đồng hiện hội tụ 49 dân tộc anh em cùng sinh sống, hình thành nên một bức tranh văn hóa phong phú, đa sắc màu. Tỉnh có 144 di tích được xếp hạng, trong đó có 3 di tích quốc gia đặc biệt, cùng nhiều di sản được UNESCO công nhận.
Theo ông Mười, những năm gần đây, Lâm Đồng đã chủ động phát triển các mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc ở các địa bàn như Lạc Dương, Đam Rông, Đức Trọng – nơi đồng bào K’Ho, Chu Ru, Mạ sinh sống. Không gian cồng chiêng Tây Nguyên, nghề dệt thổ cẩm, chế tác nhạc cụ, lễ hội truyền thống hay nghệ thuật dân gian đều được bảo tồn, khai thác hiệu quả trong hoạt động du lịch.
“Với tiềm năng lớn về tự nhiên và văn hóa, Lâm Đồng có thể trở thành trung tâm du lịch văn hóa – sinh thái tầm quốc gia. Tỉnh mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc chuyển hóa kho tàng di sản văn hóa thành sản phẩm du lịch độc đáo, vừa phát triển kinh tế, vừa gắn kết cộng đồng”, ông Mười chia sẻ.
Hướng tới giai đoạn mới – gắn với Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030
Hội nghị tổng kết Dự án 6 không chỉ là dịp đánh giá kết quả 5 năm qua mà còn mở ra định hướng cho giai đoạn tiếp theo, phù hợp với Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 – trong đó nhấn mạnh yêu cầu phát triển du lịch bền vững, bao trùm và lấy văn hóa làm nền tảng.
Các đại biểu thống nhất cho rằng, trong thời gian tới, cần tăng cường kết nối bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch cộng đồng, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá di sản, và xã hội hóa nguồn lực đầu tư. Bên cạnh đó, cần khuyến khích người dân tham gia làm chủ thể sáng tạo sản phẩm du lịch, lấy bản sắc văn hóa làm yếu tố nhận diện thương hiệu điểm đến.
Việc triển khai Dự án 6 cũng là bước cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, coi văn hóa là sức mạnh nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước.
Từ những kết quả đạt được, Dự án 6 đang góp phần khẳng định rằng: bảo tồn văn hóa không chỉ là gìn giữ ký ức, mà còn là cách phát huy giá trị trong hiện tại và tương lai – hướng tới mục tiêu phát triển du lịch văn hóa bền vững, gắn kết cộng đồng và lan tỏa hình ảnh Việt Nam đa dạng, đậm đà bản sắc đến bạn bè quốc tế.
Trung tâm Thông tin du lịch
