Phú Thọ bảo tồn không gian văn hóa dân tộc Mường
(TITC) – Người Mường Phú Thọ đã sáng tạo nên một kho tàng văn hóa phong phú. Tuy nhiên qua thời gian, những giá trị này đang dàn mị mai mọt. Hướng đến việc giữ gìn bản sắc, thúc đẩy kinh tế địa phương, Phú Thọ đã triển khai các dự án bảo tồn không gian văn hóa dân tộc Mường, gắn với phát triển du lịch bền vững…
Xóm Lũy Ải xã Mương Bi đã được Bộ VHTTDL công nhận là làng truyền thống tiêu biểu của dân tộc ít người đại diện cho dân tộc Mường trên toàn quốc từ năm 2008. Xóm Lũy Ải hiện có 34 gia đình với 165 nhân khẩu, 100% là người dân tộc Mường, sống quần tụ tạo nên một không gian cộng đồng bền chặt. Hiện xã Mường Bi đang phối hợp triển khai Đồ án Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 Khu Bảo tồn không gian văn hóa dân tộc Mường tại xóm Lũy Ải gồm các khu: bảo tàng; khu dịch vụ, khách sạn cao cấp; khu trang trại; khu tổ chức lễ hội; khu lưu trú, homestay, resort…
Lễ hội Khai hạ dân tộc Mường
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mường Bi Bùi Minh Hồng, dự án sẽ được chia làm 02 giai đoạn. Giai đoạn 1 (2025-2027) sẽ tập trung vào việc xây dựng nền tảng hạ tầng thiết yếu như: giao thông, điện, nước. Đồng thời, khởi công xây dựng các công trình cốt lõi khu bảo tàng, khu lễ hội, khu ẩm thực; tiến hành bảo tồn, chỉnh trang khu nhà Mường cổ và xây dựng khu đón tiếp cùng bãi đỗ xe. Giai đoạn 2 (2027-2030) sẽ hoàn thiện và nâng cấp các hạng mục còn lại như nhà văn hóa, chỉnh trang hệ sinh thái ven suối, tôn tạo mở rộng khu đền thờ. Bên cạnh đó, tập trung xây dựng trục giao thông chính mới kết nối với Quốc lộ 6 và Tỉnh lộ 436, phát triển khu du lịch sinh thái cao cấp và các sản phẩm du lịch trải nghiệm, dịch vụ thương mại, làng nghề.
Người dân nô nức xuống đồng cày cấy tại Lễ hội Khai hạ
Tại xã Cao Phong, dự án Khu không gian bảo tồn di sản văn hóa Mo Mường gắn với dịch vụ du lịch cũng đang được nỗ lực triển khai. Khu vực này đang được đầu tư xây dựng khu đền Bụt; khu cổng vào và quảng trường; khu vực đỉnh núi Cối… Công trình sẽ trở thành bước tiến quan trọng trong bảo tồn văn hóa truyền thống, mở ra cơ hội phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh độc đáo của vùng đất Cao Phong. Thông qua đó, tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị của di sản Mo Mường; lưu giữ đầy đủ các giá trị về cội nguồn văn hóa dân tộc, nền tảng văn hóa tinh thần dân tộc, khắc phục nguy cơ mai một giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Mo Mường. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để trình Chính phủ và UNESCO đưa di sản Mo Mường vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại.
Ccông tác quy hoạch, triển khai Khu Bảo tồn không gian văn hóa dân tộc Mường tại xóm Lũy Ải xã Mường Bi và Khu không gian bảo tồn di sản văn hóa Mo Mường gắn với dịch vụ du lịch tại xã Cao Phong là cụ thể hóa Đề án “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường”. Phú Thọ sẽ ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù, đào tạo nghề; tạo điều kiện cho người dân tại Khu bảo tồn lưu giữ bản sắc dân tộc như: ngôn ngữ, trang phục, nhà ở, nếp sinh hoạt,… qua đó tạo không gian phát triển du lịch bền vững, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.
Chiêng Mường luôn hiện hữu trong đời sống đồng bào bản địa. Ảnh: TITC
Bên cạnh đó, Phú Thọ sẽ hoàn thiện hồ sơ khoa học Di sản văn hóa Mo Mường trình Thủ tướng Chính phủ và UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại. Cùng với đó, tổ chức kiểm kê, sưu tầm, tư liệu hóa, khôi phục, phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc Mường về tập quán xã hội và tín ngưỡng, lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống, tri thức dân gian, tiếng nói, chữ viết, ngữ văn dân gian gắn với xây dựng sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn. Lựa chọn, lập hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể của người Mường đề nghị đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; đưa chữ viết của người Mường vào giảng dạy tại một số trường học trên địa bàn.
Trung tâm Thông tin du lịch
