Chuyển đổi số đang làm thay đổi cách làm du lịch của cộng đồng bà con dân tộc thiểu số
(TITC) – Trong kỷ nguyên số, công nghệ đang len lỏi đến từng bản làng xa xôi, làm thay đổi sâu sắc đời sống và tư duy phát triển kinh tế – xã hội của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Với ngành du lịch, chuyển đổi số không chỉ mở ra cơ hội kết nối thị trường mà còn giúp cộng đồng làm du lịch theo cách mới – năng động, chủ động và bền vững hơn.
Từ bản làng hẻo lánh đến bản đồ số du lịch
Nếu như trước đây, các điểm du lịch cộng đồng ở miền núi phía Bắc như Mù Cang Chải (Lào Cai), Tà Xùa (Sơn La), Nậm Đăm, Pả Vi (Tuyên Quang)… còn khá xa lạ với du khách, thì nay, chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, du khách đã có thể đặt phòng, xem hình ảnh, lịch trình và đánh giá dịch vụ.
Sự xuất hiện của bản đồ số du lịch, nền tảng đặt phòng trực tuyến, mạng xã hội và ứng dụng hướng dẫn du lịch thông minh đã giúp các hộ dân nắm bắt cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn mà không cần qua trung gian. Những người trẻ dân tộc Mông, Dao, Tày… nay có thể livestream quảng bá homestay, chia sẻ trải nghiệm ẩm thực hay tổ chức tour khám phá ngay trên các nền tảng Facebook, TikTok, YouTube.
Cách làm du lịch “thủ công” dần nhường chỗ cho phương thức mới – linh hoạt, sáng tạo, dựa trên dữ liệu và thị hiếu du khách.
Người dân vùng cao chủ động thích ứng
Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là thay đổi nhận thức. Ở nhiều nơi, đồng bào dân tộc thiểu số đã biết tận dụng điện thoại thông minh để quảng bá sản phẩm, học kỹ năng làm du lịch, giao tiếp tiếng Anh qua các khóa học trực tuyến.
Tại Làng Văn hóa Du lịch cộng đồng dân tộc Mông – Pả Vi Hạ (Tuyên Quang), một số hộ dân đã lập trang Facebook, Zalo, Fanpage riêng để giới thiệu sản phẩm, đăng tải lịch lễ hội, hướng dẫn khách đến tham quan. Ở bản Nậm Đăm (Tuyên Quang), du khách có thể thanh toán không tiền mặt, quét mã QR khi mua sản phẩm thổ cẩm hay đặt dịch vụ ăn uống.
Tại Lào Cai, mô hình “Du lịch cộng đồng thông minh” được triển khai thí điểm, giúp người dân tra cứu thông tin, cập nhật lượng khách, quản lý đặt phòng, và theo dõi phản hồi của du khách theo thời gian thực.
Những thay đổi ấy cho thấy tinh thần tự học, tự làm và làm chủ công nghệ của đồng bào vùng cao – một bước tiến lớn trong hành trình đưa văn hóa bản địa ra thế giới.
Cơ hội và thách thức song hành
Công nghệ giúp mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả quảng bá và tạo thêm thu nhập, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho du lịch cộng đồng vùng dân tộc thiểu số. Hạ tầng mạng ở nhiều nơi còn yếu, trình độ số của người dân chưa đồng đều, nguồn nhân lực trẻ biết công nghệ lại có xu hướng rời bản đi làm xa.
Bên cạnh đó, nguy cơ “thương mại hóa” văn hóa bản địa khi làm du lịch trực tuyến cũng được cảnh báo. Nếu thiếu định hướng, giá trị nguyên bản dễ bị làm mờ, sản phẩm du lịch mất dần tính chân thực – yếu tố mà du khách quốc tế đặc biệt yêu thích.
Do đó, chuyển đổi số cần đi đôi với gìn giữ bản sắc. Mỗi bức ảnh, video, câu chuyện được đăng tải không chỉ để bán tour, mà còn là cách kể chuyện về văn hóa, con người và thiên nhiên vùng cao – những điều tạo nên linh hồn của du lịch Việt Nam.
Hướng đi bền vững cho tương lai
Nhận thấy tiềm năng lớn từ chuyển đổi số, nhiều địa phương đã xây dựng kế hoạch hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số phát triển du lịch thông minh. Các lớp tập huấn về kỹ năng chụp ảnh, quản lý trang mạng, viết nội dung quảng bá, thương mại điện tử… được tổ chức thường xuyên.
Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cũng đang triển khai mạnh mẽ các giải pháp chuyển đổi số du lịch, hỗ trợ các địa phương số hóa dữ liệu điểm đến, áp dụng các nền tảng số, ứng dụng du lịch, hướng dẫn kỹ thuật cho cộng đồng du lịch nông thôn và miền núi. Đây là nền tảng quan trọng giúp du lịch cộng đồng vùng dân tộc thiểu số bắt kịp xu thế, tạo ra chuỗi giá trị mới trong phát triển kinh tế du lịch bền vững.
Chuyển đổi số không làm mất đi bản sắc văn hóa, mà ngược lại – khi được triển khai đúng hướng – sẽ trở thành cầu nối giữa truyền thống và hiện đại, giúp tiếng khèn, điệu múa, chén rượu ngô men lá của người Mông, người Dao vang xa hơn, đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
Trung tâm Thông tin du lịch
