Chính sách phát triển du lịch vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Bảo tồn văn hóa để bền vững
(TITC) – Dự án 6 “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2025 đang được triển khai tích cực, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững.
Mục tiêu của dự án
Dự án 6 hướng tới mục tiêu trọng tâm là gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số, đồng thời khai thác hiệu quả các giá trị này để phát triển du lịch cộng đồng, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, góp phần giảm nghèo bền vững. Cụ thể, bảo tồn và phục dựng các di sản văn hóa tiêu biểu, cả vật thể và phi vật thể, gắn với đời sống cộng đồng. Phát triển mô hình du lịch cộng đồng, biến các bản làng văn hóa truyền thống thành điểm đến du lịch đặc sắc. Nâng cao năng lực và nhận thức của đồng bào trong việc làm du lịch, tạo cơ hội để người dân tham gia trực tiếp và được hưởng lợi từ du lịch. Hình thành hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở làm nền tảng tổ chức hoạt động cộng đồng, lễ hội, sinh hoạt văn hóa – du lịch.
Hoạt động triển khai
Trong giai đoạn 2021-2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều hoạt động như:
Bảo tồn và phục hồi: tổ chức 15 lễ hội truyền thống tiêu biểu; xây dựng 36 mô hình bảo tồn văn hóa, trong đó có các mô hình trải nghiệm, bảo tồn di sản phi vật thể, xây dựng đời sống văn hóa, di sản kết nối với du lịch.
Đầu tư hạ tầng và thiết chế văn hóa: hỗ trợ 31 nhà văn hóa – khu thể thao tại miền núi phía Bắc; xây dựng mới hoặc cải tạo hơn 3.000 nhà văn hóa thôn bản; thiết lập 150 tủ sách cộng đồng tại 16 tỉnh; đầu tư 5 mô hình bảo tàng sinh thái nhằm “bảo tàng hóa” di sản văn hóa phi vật thể gắn với du lịch.
Hỗ trợ đào tạo và truyền dạy: tổ chức hơn 40 lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ du lịch; bồi dưỡng kỹ năng phục vụ khách; phổ biến pháp luật và hướng dẫn quản lý thiết chế văn hóa; 29 chương trình nghiên cứu, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể; 8 ngày hội, liên hoan văn hóa nghệ thuật vùng đồng bào DTTS theo khu vực và toàn quốc.
Kết quả đạt được
Sau hơn 3 năm triển khai, Dự án 6 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng như:
Hơn 100 lễ hội truyền thống được bảo tồn, phục dựng và khai thác thành sản phẩm du lịch; nhiều câu lạc bộ văn hóa dân gian, đội văn nghệ thôn bản được thành lập, hoạt động hiệu quả.
36 mô hình bảo tồn văn hóa tiêu biểu đi vào thực tiễn, tạo sức hút du lịch, đồng thời nâng cao đời sống tinh thần cho cộng đồng.
93,8% thôn có nhà sinh hoạt cộng đồng, 66,1% thôn có đội văn hóa, văn nghệ truyền thống hoạt động thường xuyên, vượt mục tiêu Nghị quyết 88/2019/QH14 đề ra.
Nhiều làng bản văn hóa truyền thống đã trở thành điểm đến du lịch cộng đồng, như bản du lịch ở Tây Nguyên với nhà rông, hay các bản làng nhà sàn của người Tày, Thái, Mường ở miền núi phía Bắc.
Người dân tại các điểm du lịch cộng đồng có thêm nguồn thu nhập ổn định từ dịch vụ du lịch, góp phần giảm nghèo, xóa bỏ hủ tục lạc hậu, thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao vị thế của phụ nữ trong cộng đồng.
Sự tham gia tích cực của địa phương
Không chỉ ở cấp trung ương, nhiều địa phương cũng đã chủ động triển khai dự án với cách làm sáng tạo, phù hợp với đặc thù từng vùng, từng dân tộc. Các nhà sinh hoạt văn hóa cộng đồng của đồng bào các dân tộc thiểu số dần trở thành điểm tham quan hấp dẫn, ví dụ như nhà rông của đồng bào Tây Nguyên hay nhà sàn của người Tày, Thái, Mường ở miền núi phía Bắc.
Nhiều điểm du lịch văn hóa – cộng đồng được hỗ trợ nâng cấp, hình thành các bản du lịch, làng văn hóa – du lịch, trở thành nơi vừa lưu giữ bản sắc văn hóa vừa khai thác du lịch bền vững. Qua đó, cơ cấu kinh tế địa phương cũng có sự chuyển dịch tích cực theo hướng dịch vụ – du lịch.
Ý nghĩa thực tiễn
Những kết quả từ Dự án 6 không chỉ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số, mà còn tạo việc làm, tăng thu nhập, thúc đẩy giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới. Đồng thời, nhiều địa phương đã vươn lên trở thành điểm đến du lịch đặc sắc, được du khách trong và ngoài nước lựa chọn.
Nhìn chung, từ nguồn kinh phí hỗ trợ của Chương trình mục tiêu quốc gia, công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã có nhiều chuyển biến tích cực, thiết thực và hiệu quả. Những thành tựu đó làm phong phú đời sống tinh thần cho cộng đồng, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế – xã hội ở vùng miền núi và trên phạm vi cả nước.
Trung tâm Thông tin du lịch
