Văn hóa qua từng miếng bánh: Chuyện kể từ làng Chăm An Giang
(TITC) – Trong bức tranh văn hóa đa sắc màu của đồng bào Chăm tại An Giang, ẩm thực nổi bật như một nét chấm phá tinh tế, với các loại bánh truyền thống mang hương vị riêng biệt, chinh phục thực khách từ gần xa.
Ghé thăm làng Chăm xã Châu Phong, bạn sẽ bị cuốn hút bởi cảnh quan sông nước hữu tình, xen lẫn những thánh đường Hồi giáo uy nghi và các ngôi nhà cổ kính. Tại gian hàng nhỏ bé ở ấp Phũm Soài, chị Phaymah, một nghệ nhân làm bánh đã dành thời gian chia sẻ về nghề thủ công này.
Người phụ nữ Chăm bên gian hàng truyền thống của gia đình. Ảnh: internet
Chị Phaymah nhớ lại: “Từ nhỏ, tôi đã được học làm bánh, và nay nghề này đã đồng hành cùng tôi hơn 30 năm. Ngày xưa, con gái Chăm thường được bà, mẹ hướng dẫn các kỹ năng nội trợ, từ may vá đến nấu nướng, nhằm chuẩn bị cho vai trò trụ cột gia đình. Làm bánh là một phần không thể thiếu. Mỗi khi làng có đám tiệc, chúng tôi lại quây quần phụ giúp, dù đời sống khó khăn nhưng luôn tràn đầy tiếng cười.”
Khi chị mở nắp khuôn bánh, một mùi hương quyến rũ lan tỏa, khiến không khí thêm phần ấm áp. Đối với những phụ nữ trung niên như chị, nghề làm bánh không chỉ là di sản mà còn là kế sinh nhai. Quầy hàng của chị đa dạng với bánh bông lan, bánh kẹp, bánh nghệ (hay bánh ba lỗ), bánh cay…, mỗi loại đều sở hữu sức hút riêng, khiến du khách thưởng thức một lần là lưu luyến mãi.
“Theo chị Phaymah, bánh Chăm phong phú đến mức khó kể xiết, ngay cả với kinh nghiệm hàng chục năm của chị. Một số loại tiêu biểu như paykarah, kalink, ti-âm, kagam, nằm parăn, saykaya, nằm ken. Dù chỉ là món ăn kèm, chúng vẫn góp mặt trong các buổi tiệc, giúp không khí thêm rộn ràng. Chính điều này đã giúp nghề làm bánh tồn tại qua bao thế hệ trong cộng đồng Chăm.”
Từ những nguyên liệu giản dị như bột, trứng, đậu xanh…, phụ nữ Chăm đã sáng tạo nên muôn vàn món ngon nhờ sự khéo léo. Làng Châu Phong ngày nay thu hút đông đảo du khách, và bánh của chị Phaymah luôn nhận được lời khen ngợi. “Họ mua thử và thường tấm tắc khen ngon, khiến tôi rất tự hào. Ngoài việc cải thiện thu nhập, tôi còn góp phần giới thiệu ẩm thực Chăm đến mọi người,” chị nói với nụ cười rạng rỡ.
Bánh Chăm không chỉ dừng ở quy mô gia đình hay làng xóm, mà đã được ngành du lịch An Giang tích cực quảng bá qua các lễ hội và hội chợ, kết nối với du khách trong và ngoài tỉnh.
Điển hình là Lễ hội Bánh dân gian Nam Bộ lần thứ IX năm 2022, nơi nghệ nhân Rofiah từ xã Châu Phong đoạt huy chương vàng với bánh bò nướng và bánh nằm parăn những món chế biến từ gạo, đường thốt nốt, dừa… Sự kiện này không chỉ tôn vinh giá trị dinh dưỡng mà còn khẳng định vị thế của bánh Chăm trong nền văn hóa dân tộc.
Chị Rofiah bày tỏ: “Tôi mong muốn bánh truyền thống Chăm được biết đến rộng rãi hơn qua các tour du lịch. Những năm qua, tôi đã tham gia nhiều sự kiện quảng bá, và phản hồi từ du khách luôn tích cực. Hy vọng chính quyền tiếp tục hỗ trợ để chúng tôi, những nghệ nhân có cơ hội phục vụ, từ đó nâng cao đời sống cộng đồng.”
Cùng chung chí hướng, nhiều phụ nữ Chăm khác cũng đang nỗ lực lan tỏa hương vị quê hương. Rohimah, sinh trưởng tại làng Chăm Khánh Hòa, xã Mỹ Đức, là đại diện tiêu biểu của thế hệ trẻ 8X gắn bó với nghề.
“Theo chị Rohimah, trước đây, bánh Chăm ít được người Kinh biết đến. ‘Tôi muốn giới thiệu để mọi người cùng thưởng thức. Có hàng chục loại bánh từ nguyên liệu đơn giản, nhưng vị ngon thì khó quên. Nếu tích hợp vào du lịch, nghề này sẽ có bước phát triển vượt bậc,’ chị chia sẻ.”
Ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh An Giang, cho biết đơn vị đã hợp tác chặt chẽ với các công ty lữ hành để xây dựng các tuyến tour văn hóa – ẩm thực, trong đó bánh Chăm là điểm nhấn, và đã đạt kết quả khả quan.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh quảng bá, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị ẩm thực Chăm, một phần quan trọng của di sản sông nước An Giang. Để thành công, cần sự phối hợp đồng bộ từ các cấp chính quyền, ngành liên quan và cộng đồng Chăm, tạo nên những sản phẩm du lịch độc đáo cho vùng đầu nguồn sông Cửu Long,” ông Hiếu nhấn mạnh.
Trung tâm Thông tin du lịch
