Sâm dây – Tinh hoa núi rừng Trường Sơn

(TITC) – Sâm dây, còn gọi là đẳng sâm hay sâm nam, mọc tự nhiên nhiều ở vùng núi Ngọc Linh, Nam Trà My và xã Hùng Sơn (TP. Đà Nẵng). Từ bao đời, người Xơ Đăng, Cơ Tu đã phát hiện và mang giống sâm quý này về trồng trên nương rẫy. Với hình dáng giống chiếc “đùi gà”, loại củ đặc biệt ấy được bà con thân quen gọi là “cây đùi gà”.

Cô gái Cơ Tu thu hái lá sâm dây để chế biến món ăn.

Nhờ khí hậu mát lạnh quanh năm, thổ nhưỡng giàu mùn và nguồn nước trong lành từ dãy Trường Sơn, cây sâm dây sinh trưởng tự nhiên, cho củ chắc, thơm, ngọt hậu. Với đồng bào, sâm dây như “lộc rừng”, bởi cây gần như không cần chăm bón, chỉ hợp với những triền núi cao và rừng già.

Sâm dây có thân mềm, củ to, dài và mọc bám vào rễ cây hoặc đá, chứa nhiều dưỡng chất quý như saponin, vitamin và khoáng chất. Loài sâm này nổi bật với công dụng bồi bổ cơ thể, tăng cường sức khỏe, nâng cao thể lực, hỗ trợ sinh lý và cải thiện tinh thần. Ngoài ra, sâm dây còn được sử dụng trong các bài thuốc truyền thống để chữa mệt mỏi, đau nhức xương khớp và tăng sức đề kháng.

Vào mùa thu hoạch, bà con nhẹ tay đào từng củ, rửa bằng nước suối rồi phơi nắng hoặc sấy khô để bảo quản. Sâm tươi được mang ra chợ phiên, trở thành món quà đặc sản dành tặng khách quý. 

Những năm gần đây, khi giá trị dược liệu của sâm dây được biết đến nhiều hơn, các mô hình trồng sâm dưới tán rừng tự nhiên được hình thành, mở ra nguồn sinh kế ổn định cho người dân vùng cao.

Món ếch rừng già hầm củ sâm dây

Từ củ sâm dây, đồng bào chế biến nên nhiều món ăn đậm hương núi rừng như gỏi cá suối sâm dây, cháo cá sâm dây, ếch rừng hầm sâm, canh lá sâm dây lòng gà… Trong đó, món gà hầm sâm dây được xem là tinh hoa ẩm thực của người Cơ Tu, Xơ Đăng, hội tụ vị ngọt thanh của sâm và hương thơm đặc trưng của núi rừng Trường Sơn.

Không dừng lại ở ẩm thực truyền thống, tại Tây Giang và nhiều địa phương vùng cao, sâm dây còn được phát triển thành sản phẩm OCOP đặc trưng như cao sâm, trà sâm, rượu sâm, sâm dây hầm gà đóng gói. 

Một số cơ sở còn sáng tạo thêm các sản phẩm như sâm dây tẩm mật ong, sâm dây ngâm muối-ớt, bột sâm hòa tan… đáp ứng nhu cầu quà tặng và du lịch. Du khách đến Tây Giang, Nam Trà My có thể tham quan vùng trồng, tự tay đào sâm và nghe những câu chuyện về loài cây đã gắn bó với đồng bào từ bao đời.

Từ thức quà dân dã của núi rừng, sâm dây ngày nay trở thành sản vật đặc trưng của Quảng Nam – Đà Nẵng, góp phần tạo sinh kế bền vững, gìn giữ tri thức bản địa và lan tỏa hương vị đại ngàn Trường Sơn.

Trung tâm Thông tin du lịch