Nghề rèn dao Phúc Sen – Bản sắc văn hóa lâu đời của người Nùng ở Cao Bằng

(TITC) – Nghề rèn dao Phúc Sen ở Cao Bằng là một trong những nghề thủ công truyền thống độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào Nùng nơi đây. Nghề rèn đã tồn tại hàng trăm năm và trở thành niềm tự hào của người dân nơi đây. Không chỉ đơn thuần là một phương thức mưu sinh, nghề rèn còn chứa đựng tinh hoa kỹ thuật, sự khéo léo và những giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng người Nùng ở Cao Bằng.

Sản phẩm của làng nghề rèn Phúc Sen rất được ưa chuộng bởi tính hữu dụng, bền (Ảnh: TITC)

Theo các tài liệu dân gian, nghề rèn ở Phúc Sen có lịch sử hơn 300 năm. Trải qua nhiều thế hệ, những bí quyết rèn dao, cuốc, liềm, kéo… đã được cha truyền con nối, giữ gìn một cách bền bỉ. Điều đặc biệt, người dân nơi đây không dùng thép công nghiệp để rèn mà tận dụng sắt thép từ các loại vật liệu tái chế như nhíp ô tô, lò xo xe tải. Chính vì thế, sản phẩm rèn Phúc Sen có độ bền, độ sắc và sự dẻo dai cao, được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn.

Sản phẩm rèn trải qua nhiều công đoạn thủ công (Ảnh: TITC)

Quy trình rèn dao Phúc Sen đòi hỏi sự tỉ mỉ và tay nghề điêu luyện. Người thợ phải trải qua nhiều công đoạn như: chọn nguyên liệu, nung đỏ, rèn định hình, tôi thép, mài sắc, đánh bóng. Mỗi công đoạn đều cần sự phối hợp nhịp nhàng giữa đôi tay khéo léo và kinh nghiệm lâu năm. Đặc biệt, kỹ thuật “tôi dao” là nhúng dao nóng đỏ vào nước để tạo độ cứng là khâu quyết định chất lượng sản phẩm. Một con dao tốt không chỉ sắc bén mà còn bền chắc, có thể dùng trong thời gian dài mà ít khi phải mài lại.

Sản phẩm rèn của Phúc Sen rất đa dạng, từ những công cụ lao động truyền thống như dao quắm, dao phát nương, dao chặt cây, cuốc, liềm… đến các vật dụng gia đình như dao bếp, kéo, dao thái. Mỗi sản phẩm đều mang dấu ấn riêng, phản ánh sự tinh tế và kinh nghiệm của người thợ. Đặc biệt, những con dao Phúc Sen không chỉ có giá trị sử dụng mà còn gắn liền với đời sống văn hóa của đồng bào miền núi, trở thành vật dụng thiết yếu trong lao động, sản xuất và sinh hoạt hằng ngày.

Các công đoạn để tạo nên sản phẩm của làng rèn Phúc Sen đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo của người thợ (Ảnh: TITC)

Ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp và sự cạnh tranh từ các sản phẩm hiện đại, nghề rèn Phúc Sen vẫn giữ được chỗ đứng nhờ uy tín về chất lượng. Nhiều du khách khi đến Cao Bằng không chỉ mua dao, cuốc, liềm về làm kỷ niệm mà còn được trải nghiệm tận mắt quy trình rèn dao truyền thống, từ đó thêm phần trân trọng giá trị văn hóa bản địa. Nghề rèn Phúc Sen cũng đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, góp phần nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy nghề truyền thống.

Trong bối cảnh du lịch cộng đồng đang được đẩy mạnh phát triển, nghề rèn đã trở thành điểm nhấn đặc sắc thu hút du khách. Làng nghề rèn ở Phúc Sen không chỉ đơn thuần là nơi sản xuất công cụ lao động mà còn là “bảo tàng sống” lưu giữ tri thức dân gian. Người dân vừa làm nghề, vừa kể lại câu chuyện về lịch sử, về đời sống văn hóa, qua đó giúp du khách hiểu rõ hơn giá trị của nghề rèn trong đời sống người Nùng ở Cao Bằng.

Các sản phẩm rất đa dạng, phong phú (Ảnh: TITC)

Trung tâm Thông tin du lịch