Lễ hội Xên Mường của người Thái Nghệ An
(TITC) – Trong kho tàng văn hóa của cộng đồng dân tộc Thái ở miền tây Nghệ An, lễ hội Xên Mường được xem là nghi lễ truyền thống quan trọng bậc nhất, phản ánh tín ngưỡng nông nghiệp và đời sống gắn bó mật thiết với núi rừng. Lễ hội thường được tổ chức vào đầu năm mới hoặc sau vụ mùa, là dịp để cộng đồng tạ ơn các vị thần cai quản núi, rừng, sông, suối đã che chở cho buôn bản, đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng no đủ, cuộc sống yên vui.
Không gian lễ hội Xên Mường diễn ra tại nhà sàn hoặc khu đất rộng giữa bản, nơi cộng đồng người Thái quây quần đông đủ. Già làng là người chủ trì nghi thức cúng, thay mặt dân bản dâng lễ vật gồm xôi, gà, rượu cần và những sản vật địa phương. Các nghi lễ được thực hiện trang trọng, thể hiện sự kính trọng của con cháu đối với tổ tiên và các lực lượng siêu nhiên mà người Thái tin là đã bảo vệ bản mường.
Sau phần nghi lễ là phần hội rộn ràng với nhiều hoạt động văn hóa truyền thống. Điệu múa xòe nổi tiếng của người Thái được vang lên trong tiếng trống chiêng rộn rã, kéo mọi người lại nắm tay thành vòng tròn lớn, tượng trưng cho tinh thần đoàn kết. Những chàng trai cô gái trong trang phục thổ cẩm rực rỡ cùng thi tài ném còn, bắn nỏ, hát khắp, tạo nên không khí vui tươi đặc trưng của bản mường vùng cao Nghệ An.
Lễ hội Xên Mường không chỉ là sự kiện tâm linh mà còn là ngày hội lớn để cộng đồng gặp gỡ, chia sẻ và củng cố tình đoàn kết giữa các dòng họ. Đây đồng thời là dịp để người Thái truyền lại những giá trị văn hóa đặc sắc như nghệ thuật múa, nhạc cụ truyền thống, ẩm thực và các phong tục lâu đời. Qua từng nghi thức và điệu múa, lễ hội góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của người Thái, làm phong phú thêm bức tranh văn hóa các dân tộc nơi miền Trung.
Ngày nay, nhiều địa phương ở miền Tây Nghệ An như Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Tương Dương vẫn duy trì lễ hội Xên Mường như một cách gìn giữ di sản của cha ông. Với những giá trị đặc sắc về văn hóa, phong tục và nghệ thuật dân gian, lễ hội đang trở thành điểm nhấn hấp dẫn du khách khi tìm về vùng đất giàu truyền thống của đồng bào Thái.
Trung tâm Thông tin du lịch
