Kiến trúc đặc sắc của Thánh đường Hồi giáo ở TP.HCM
(TITC) – Thánh đường Hồi giáo (Masjid) không chỉ là nơi hành lễ tôn nghiêm của tín đồ Islam, mà còn là trung tâm văn hóa, cộng đồng mang nhiều giá trị nhân văn sâu sắc. Văn hóa thánh đường Hồi giáo gắn liền với tín ngưỡng, kiến trúc, sinh hoạt cộng đồng và đời sống tinh thần của người Hồi, tạo nên một không gian vừa linh thiêng vừa gần gũi.
Thánh đường Hồi giáo ở 459 Trần Hưng Đạo. Ảnh: TITC
Thánh đường Hồi giáo ở 45 Nam Kỳ Khởi Nghĩa. Ảnh: TITC
Trước hết, về mặt tín ngưỡng, thánh đường là nơi diễn ra các buổi cầu nguyện hằng ngày – đặc biệt là năm lần hành lễ (Salat) bắt buộc đối với người Hồi giáo. Những nghi thức này không chỉ thể hiện sự trung thành, lòng kính ngưỡng đối với Allah, mà còn giúp gắn kết cộng đồng. Mỗi khi bước vào thánh đường, tín đồ đều bỏ lại sau lưng những lo toan trần thế để hướng lòng mình đến sự thanh tịnh, tinh thần vị tha và lòng nhân ái. Đây chính là nét đặc trưng văn hóa đạo Hồi, coi trọng sự bình đẳng và tính cộng đồng trong đời sống tâm linh.
Nơi sinh hoạt cộng đồng chung của Thánh đường. Ảnh: TITC
Về kiến trúc, thánh đường Hồi giáo có phong cách độc đáo, thường nổi bật với mái vòm (dome), tháp cao (minaret), cùng những hoa văn hình học và chữ Ả Rập cách điệu. Các chi tiết trang trí thường tránh hình ảnh con người hay động vật, thay vào đó tập trung vào họa tiết trừu tượng, thể hiện quan niệm về sự toàn năng và vô hình của Allah. Mỗi thánh đường đều có mihrab – hốc tường chỉ hướng về thánh địa Mecca, để tín đồ biết phương hướng khi hành lễ. Kiến trúc này không chỉ phục vụ mục đích tôn giáo, mà còn là một biểu tượng văn hóa, thể hiện sự giao thoa và sáng tạo của nhiều vùng miền khác nhau trong thế giới Hồi giáo.
Thánh đường cũng là trung tâm sinh hoạt cộng đồng. Ngoài việc hành lễ, nơi đây còn tổ chức các sự kiện tôn giáo lớn như tháng Ramadan, lễ Eid al-Fitr hay Eid al-Adha. Những dịp này trở thành ngày hội gắn kết cộng đồng, nơi mọi người cùng chia sẻ niềm vui, tình đoàn kết và lòng nhân ái. Nhiều thánh đường còn mở lớp dạy Kinh Qur’an, tiếng Ả Rập, hoặc tổ chức hoạt động từ thiện, giúp đỡ người nghèo, góp phần xây dựng lối sống nhân văn và sẻ chia trong xã hội.
Một nét đặc biệt trong văn hóa thánh đường Hồi giáo là sự hiếu khách. Du khách đến tham quan đều được chào đón nồng hậu, dù không phải tín đồ. Tuy nhiên, khi bước vào thánh đường, mọi người đều phải tuân thủ những quy tắc nhất định như ăn mặc chỉnh tề, bỏ giày dép bên ngoài, giữ yên lặng và tôn trọng không gian linh thiêng. Điều này vừa thể hiện sự trang nghiêm, vừa nhấn mạnh giá trị giáo dục về ý thức kỷ luật và lòng tôn trọng lẫn nhau.
Tại Việt Nam, cộng đồng Hồi giáo tuy không đông đảo nhưng lại có những thánh đường mang đậm dấu ấn văn hóa, điển hình như các thánh đường ở TP. Hồ Chí Minh, An Giang… Trong đó, mỗi công trình đều vừa giữ được bản sắc kiến trúc Hồi giáo, vừa hòa mình vào đời sống văn hóa đa dạng của dân tộc. Các thánh đường không chỉ phục vụ tín đồ, mà còn trở thành điểm tham quan văn hóa – tôn giáo thú vị cho du khách, giúp mọi người hiểu thêm về sự phong phú trong đời sống tinh thần của các dân tộc anh em trên đất nước Việt Nam.
Văn hóa cộng đồng Hồi giáo là sự kết hợp hài hòa giữa niềm tin tôn giáo, nghệ thuật kiến trúc, sinh hoạt cộng đồng và lối sống nhân văn. Đây là nơi nuôi dưỡng đời sống tinh thần, giữ gìn bản sắc và lan tỏa những giá trị tốt đẹp như lòng vị tha, sự bình đẳng, tinh thần đoàn kết và sự hướng thiện. Thánh đường vì vậy không chỉ là công trình tôn giáo, mà còn là biểu tượng văn hóa sống động, góp phần làm nên bức tranh đa sắc màu của văn minh nhân loại.
Trung tâm Thông tin du lịch
