Hành trình gìn giữ tiếng Khmer ở An Giang
(TITC) – Ở An Giang, khi trẻ em thành thị mải mê với điện thoại, trẻ em Khmer ở vùng quê vẫn chăm chỉ đến lớp học chữ mỗi mùa hè. Không chỉ học ngôn ngữ, các em đang bền bỉ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời đại số.
Lớp học rộn ràng ở chùa quê Mỗi mùa hè, sân chùa Cà Nhung (xã Định Hòa) lại vang tiếng trẻ đọc, đánh vần chữ Khmer. Ba lớp học với gần 70 học viên được tổ chức suốt 3 tháng, do các vị sư tận tình giảng dạy. Đại đức Danh Dô, Phó Trụ trì chùa, chia sẻ: “Dạy chữ Khmer không chỉ là dạy ngôn ngữ, mà là nối các em với cội nguồn dân tộc.”
Đại đức Danh Hoàng Nan – Phó Trụ trì chùa Xẻo Cạn, xã Vĩnh Hòa trong tiết học lớp 1 Khmer ngữ. Ảnh: internet
Tại chùa Tà Ngáo (phường Tịnh Biên), lớp học chữ Khmer đã duy trì hơn 6 năm, thu hút hơn 100 học sinh với 4 phòng học mới. Đại đức Chau Khi phấn khởi: “Các em học với ánh mắt sáng, đầy háo hức.” Em Néang Ny Ta tự hào: “Học chữ Khmer giúp em hiểu hơn về lịch sử, văn hóa dân tộc.”
Chùa Đường Xuồng Mới (xã Định Hòa) cũng sôi nổi với 7 lớp học, từ lớp 1 đến lớp 4, thu hút hơn 100 học sinh. Dù chỉ có bàn ghế cũ, bảng đen, các lớp học này đã giúp bao thế hệ Khmer biết đọc, biết viết tiếng mẹ đẻ.
Thách thức trong thời đại số Dù tiếng Khmer vẫn được dùng ở vùng nông thôn An Giang, nơi đồng bào Khmer chiếm 8% dân số, nhiều trẻ chỉ nói được mà không biết đọc, viết, nhất là ở đô thị. Tiếng Việt từ tivi, mạng xã hội khiến tiếng Khmer dần mai một. Đại đức Danh Thuyền (chùa Cà Nhung) lo lắng: “Phụ huynh bận mưu sinh, nhiều em thiếu động lực học chữ Khmer.” Thiếu giáo viên cũng là rào cản lớn.
Để duy trì lớp học, các chùa vận động phụ huynh, nhà hảo tâm hỗ trợ sách vở, xe đạp, khen thưởng học sinh giỏi. Anh Danh Thol (xã Hòn Đất) quyết tâm cho con học chữ Khmer: “Vợ chồng tôi không biết chữ, nên muốn con hiểu rõ cội nguồn.”
Người thầy giữ hồn dân tộc Dưới nắng hè, thầy Danh Sầm Bách (chùa Thứ Ba, xã An Biên) vẫn miệt mài dạy chữ Khmer. Thầy không chỉ dạy chữ mà còn kể chuyện dân gian, truyền thống Khmer, giúp học sinh yêu hơn tiếng nói dân tộc. Em Danh Thanh Huy chia sẻ: “Thầy tận tình, cầm tay em nắn từng nét chữ. Nhờ thầy, em yêu tiếng Khmer hơn.”
Thầy Bách còn đưa rước học sinh khó khăn đến lớp. Em Thị Phương Nga xúc động: “Nhờ thầy, con được học cùng các bạn.” Những nỗ lực của thầy, các vị sư, cùng sự hỗ trợ từ chính quyền và Hội Đoàn kết Sư sãi yêu nước tỉnh, như triển khai giáo trình điện tử, đào tạo giáo viên, đang giúp tiếng Khmer sống mãi.
Hỗ trợ từ chính sách Trường THPT Dân tộc nội trú Trung học cơ sở Châu Thành dạy 3-4 tiết tiếng Khmer mỗi tuần, lồng ghép văn hóa, đạo đức dân tộc. Nghị quyết số 13/2024/NQ-HĐND hỗ trợ 30.000 đồng/tiết cho giáo viên dạy chữ Khmer tại chùa. Sở Dân tộc và Tôn giáo cũng cấp kinh phí mua sách song ngữ, giúp nâng cao tỷ lệ biết đọc, viết tiếng Khmer.
“Tiếng nói là hồn cốt dân tộc. Mất tiếng nói là mất cội nguồn,” một vị sư già nói. Dù thời đại số thay đổi nhanh chóng, những lớp học ở chùa, những người thầy và các em học sinh Khmer vẫn đang kiên trì giữ gìn bản sắc văn hóa, để tiếng Khmer mãi lưu giữ trong lòng thế hệ trẻ.
Trung tâm Thông tin du lịch
