Gắn kết Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng trong phát triển du lịch bản địa
(TITC) – Cao Bằng đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực trong thời gian qua nhằm bảo tồn và phát huy giá trị Công viên địa chất (CVĐC) toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Qua đó, kiến tạo những hướng đi mới, biến giá trị di sản thành động lực phát triển bền vững.
Nâng cao nhận thức cộng đồng
CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng được UNESCO chính thức công nhận gia nhập hệ thống Công viên địa chất toàn cầu năm 2018. Suốt thời gian qua, Cao Bằng đã triển khai nhiều chương trình tuyên truyền, giáo dục về giá trị danh hiệu CVĐC; đồng thời, khuyến khích người dân trực tiếp tham gia bảo tồn, cùng chia sẻ lợi ích và xây dựng môi trường phát triển hài hòa, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Năm 2025, Cao Bằng đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn, tạo điều kiện để người dân thực hành kỹ năng thuyết minh về văn hóa truyền thống, các điểm di sản
Chỉ tính riêng năm 2025, Cao Bằng đã tổ chức 11 chương trình tập huấn, khảo sát thu hút đông đảo người dân, cán bộ và đại diện các tổ chức địa phương tham gia về công tác bảo tồn di sản địa chất, gìn giữ văn hóa, bảo vệ môi trường. Bê cạnh đó, trang bị kiến thức và kỹ năng phòng, chống, giảm nhẹ thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, đặc biệt tại những khu vực dễ bị ảnh hưởng. Các buổi tập huấn cũng gắn liền với hoạt động khảo sát thực địa, tạo điều kiện để người dân thực hành kỹ năng thuyết minh về nghề truyền thống, các điểm di sản; nhận diện và ứng phó hiệu quả với các tình huống thiên tai khẩn cấp tại địa phương.
Du khách trải nghiệm đồi cỏ Phan Thanh
Cao Bằng đã và đang tập trung nâng cao năng lực cho cộng đồng dân cư , bao gồm các hộ kinh doanh, chủ homestay, nghệ nhân làng nghề, đơn vị dịch vụ, hướng tới phát triển du lịch bền vững. Trên cơ sở đó, cộng đồng dân cư được tiếp cận, học hỏi phương thức khai thác tiềm năng từ tài nguyên bản địa, phát triển dịch vụ lưu trú, đa dạng hóa sản phẩm ẩm thực truyền thống; xây dựng các loại hình du lịch trải nghiệm mang đậm dấu ấn văn hóa. Qua đó, tăng cường liên kết, chia sẻ sáng kiến và phối hợp triển khai các mô hình du lịch gắn với cộng đồng. Đồng thời góp phần hỗ trợ nhóm yếu thế tham gia chuỗi dịch vụ du lịch thông qua đào tạo kỹ năng, quảng bá điểm đến, kết nối với các làng nghề thủ công truyền thống…; thúc đẩy việc xây dựng những mô hình du lịch sáng tạo, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế, đưa du lịch địa phương phát triển theo hướng công bằng, trách nhiệm và bền vững.
Phát triển du lịch bản địa
CVĐC Non nước Cao Bằng có diện tích hơn 3.275 km2 với lịch sử phát triển địa chất phức tạp kéo dài lên đến hơn 500 triệu năm. Nơi đây có nhiều danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa nổi tiếng trong nước và quốc tế; là nơi sinh sống của các dân tộc thiểu số Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chay, Hoa, Lô Lô. Nơi đây còn được xem là cái nôi của cách mạng Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.
Dốc 15 tầng nổi tiếng trong vùng CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng
Thời gian qua, với sự đồng hành của các cấp ngành quản lý, chính quyền địa phương và người dân, nhiều mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ văn hóa truyền thống được đưa vào khai thác trong khu vực CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Qua đó, đa dạng hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu trải nghiệm của du khách. Các điểm đến như làng giấy bản Dìa Trên, làng hương Phja Thắp, làng đá Khuổi Ky, làng du lịch cộng đồng Hoài Khao… ngày càng tạo nên sức hút, có chiều sâu văn hóa. Thông qua những câu chuyện dân gian, tín ngưỡng bản địa, truyền thuyết gắn liền với đời sống cộng đồng, các nét văn hóa đồng bào được thổi hồn vào để thu hút du khách; các sản phẩm làng được cải tiến mẫu mã, bao bì để phù hợp với thị hiếu và xu hướng hiện đại… Từ đó, lan tỏa giá trị văn hóa địa phương, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập và phát triển sinh kế bền vững cho người dân.
Du khách khám phá động Ngườm Ngao. Ảnh: TITC
Đặc biêt, nhằm gắn kết di sản với cộng đồng, thời gian qua Cao Bằng đã tập trung triển khai một số tuyến du lịch chủ đạo. Tuyến du lịch “Hành trình về nguồn cội”, đưa du khách khám phá, trải nghiệm các điểm đến như đền vua Lê, đền Dẻ Đoóng, khu di tích lịch sử Kim Đồng, khu di tích quốc gia đặc biệt Pác Bó cùng các dấu ấn trong quá trình hoạt động cách mạng từ năm 1941 – 1944 của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ngoài ra, du khách còn được khám phá tiến trình lịch sử phát triển địa chất trên 500 triệu năm trong khu vực CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng với một trong các điểm nhấn là hóa thạch cúc đá được chọn vào logo của CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng.
Thác Bản Giốc
Tuyến du lịch “Khám phá Phia Oắc – vùng núi của những đổi thay” với điểm nhấn là Khu du lịch sinh thái Phia Oắc – Phia Đén có đỉnh Phia Oắc cao 1.931m, được coi là nóc nhà của Cao Bằng. Ngoài ra, Vườn quốc gia Phia Oắc – Phia Đén cũng nổi tiếng với các giá trị đa dạng sinh học cùng nhiều hệ sinh thái, giống loài động thực vật đặc hữu, có nhiều loài có tên trong Sách Đỏ Việt Nam như: nghiến, bách vàng, hoàng liên chân gà, bảy lá một hoa, vượn cao vít, khỉ mặt đỏ, rắn hổ chúa… Du khách còn có thể ghé điểm di sản hóa Lang Môn, di tích đồn Phai Khắt, làng dệt thổ cẩm in sáp ong của dân tộc Dao Tiền, mỏ thiếc Tĩnh Túc, đồi chè Kolia, trang trại cá hồi…
Du khách trải nghiệm ẩm thực và giao lưu cùng đồng bào ở làng du lịch cộng đồng Hoài Khao
Tuyến du lịch “Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên”, mang đến những trải nghiệm văn hóa bản địa độc đáo của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chay…; qua các làng nghề truyền thống, lễ hội dân gian, cũng như những món ăn đậm đà hương vị núi rừng Việt Bắc như xôi trám, thịt nướng 7 vị, phở chua, hạt dẻ Trùng Khánh, bánh cuốn Cao Bằng… Hành trình khám phá của du khách sẽ lạc vào “xứ sở thần tiên” khi đến với động Ngườm Ngao, hang Dơi, hay quần thể hồ – sông hang ngầm Thang Hen… Du khách cũng không thể bỏ qua thác Bản Giốc nằm trên đường biên giới giữa hai quốc gia Việt – Trung cùng các thắng cảnh đặc trưng như núi Mắt Thần, thác Nặm Trá…
Tuyến du lịch “Một thời hoa lửa” gắn với huyền thoại đường số 4 rực lửa, với sự hy sinh anh dũng của quân và dân ta làm nên Chiến thắng Biên giới năm 1950 trong kháng chiến chống Pháp. Một trong các điểm nhấn của tuyến là đỉnh núi Báo Đông trong khu di tích quốc gia đặc biệt – Cụm di tích Chiến thắng Biên giới 1950 – nơi ghi dấu sự kiện lần đầu tiên và duy nhất Bác Hồ trực tiếp ra mặt trận. Bên cạnh đó là giá trị di sản văn hóa đặc sắc, làng nghề truyền thống như làng làm mía đường Bó Tờ; sự đa dạng sinh học của rừng cây di sản Vân Trình và nhiều cây bản địa quý hiếm như: thạch đen, lê Đông Khê, quýt, bí thơm…; đặc biệt là các biểu hiện điển hình nhất của đới đứt gãy sâu Cao Bằng – Tiên Yên.
Trung tâm Thông tin du lịch
