Đặc sắc lễ hội gội đầu đón năm mới của người Thái trắng
(TITC) – Giữa sắc xuân Tây Bắc, khi những cánh hoa ban bắt đầu nở trắng núi rừng, người Thái trắng lại rộn ràng chuẩn bị cho lễ hội gội đầu đón năm mới – một nghi lễ độc đáo mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Lễ hội thường diễn ra vào chiều 30 tháng 12 âm lịch, trước thời khắc giao thừa, như một cách để tiễn biệt năm cũ, gột rửa điều không may và cầu chúc cho năm mới an lành, sung túc.
Lễ hội gội đầu đón năm mới của người Thái trắng
Theo quan niệm của người Thái trắng, nước là biểu tượng của sự tinh khiết, là món quà thiêng liêng mà đất trời ban tặng. Bởi vậy, việc gội đầu bằng nước suối trong lễ hội không chỉ mang ý nghĩa làm sạch thân thể mà còn thanh lọc tâm hồn, xua đi những phiền muộn, bệnh tật và vận rủi của năm cũ. Người dân tin rằng, sau khi gội đầu trong chiều cuối năm, họ sẽ đón nhận một năm mới với sức khỏe dồi dào, công việc thuận lợi, mùa màng bội thu.
Nước dùng để gội đầu phải được lấy từ nguồn suối sạch, trong lành, thường là nơi đầu bản – nơi giao hòa của trời và đất. Các cô gái Thái trắng chuẩn bị những bó lá thơm gồm bưởi, sả, hương nhu, cỏ mần trầu, lá thơm rừng… nấu cùng nước suối tạo thành hỗn hợp nước gội có mùi hương nhẹ dịu, mát lành. Mỗi loại lá mang một ý nghĩa riêng: lá bưởi tượng trưng cho sự may mắn, lá sả xua tà khí, còn cỏ mần trầu tượng trưng cho sự tươi trẻ, sinh sôi.
Không chỉ là nghi lễ cá nhân, lễ hội gội đầu của người Thái trắng còn là dịp để cộng đồng cùng nhau sum họp, chia sẻ niềm vui. Các bà, các mẹ, các cô gái trong bản cùng ra suối, tiếng nói cười rộn rã hòa với tiếng nước chảy, tạo nên bức tranh xuân sinh động và đậm chất nhân văn. Nam giới thì chuẩn bị đồ cúng tổ tiên, dọn dẹp nhà cửa, còn phụ nữ gội đầu, mặc trang phục đẹp nhất để chờ đón năm mới.
Sau nghi lễ gội đầu, người Thái trắng cùng nhau trở về nhà, thắp hương cúng tổ tiên, mời ông bà về ăn Tết với con cháu. Đêm giao thừa là khoảnh khắc thiêng liêng khi mọi người quây quần bên bếp lửa, cùng nhau thưởng thức rượu cần, xôi ngũ sắc, cá nướng, kể cho nhau nghe chuyện cũ và gửi lời chúc tốt đẹp cho nhau.
Ngày nay, lễ hội gội đầu không chỉ là phong tục truyền thống mà còn trở thành sản phẩm du lịch văn hóa độc đáo của các tỉnh có người Thái sinh sống ở Tây Bắc, thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước. Du khách đến với bản làng Thái được hòa mình vào không khí trong lành, trải nghiệm cảm giác gội đầu bằng thảo mộc suối nguồn, hiểu thêm về triết lý sống hài hòa với thiên nhiên của người vùng cao.
Lễ hội gội đầu đón năm mới của người Thái trắng là minh chứng sinh động cho nét đẹp văn hóa tâm linh của cộng đồng dân tộc thiểu số Việt Nam. Giữa nhịp sống hiện đại, nghi lễ ấy vẫn được gìn giữ, như dòng suối mát lành chảy mãi qua bao mùa xuân, góp phần làm nên bản sắc rực rỡ của vùng đất Tây Bắc.
Trung tâm Thông tin du lịch
