Ẩm thực Khmer Nam Bộ – Bức tranh đa sắc vị

(TITC) – Giữa miền Tây Nam Bộ hiền hòa, ẩm thực của người Khmer như dòng chảy mộc mạc mà tinh tế, phản ánh cuộc sống gắn liền với sông nước và tín ngưỡng tôn giáo. Trải qua hàng trăm năm, ẩm thực Khmer Nam Bộ đến nay đã tọa nên một bức tranh đa sắc vị – nơi từng món ăn không chỉ là hương vị, mà còn là câu chuyện về đất, về người, về văn hóa bản địa được bồi đắp qua thời gian.

Cốm dẹp. Ảnh: Báo Cần Thơ

Đến Cần Thơ, Vĩnh Long hay An Giang, du khách dễ dàng bắt gặp những mùi hương thân quen lan tỏa từ gian bếp, từ các phiên chợ vùng quê, nơi người Khmer chế biến những món ăn mang đậm dấu ấn riêng.

Sắc vàng của mắm bò hóc – linh hồn ẩm thực Khmer

Nhắc đến ẩm thực Khmer Nam Bộ, mắm bò hóc luôn được xem là biểu tượng, là “linh hồn” của hương vị. Được làm từ cá nước ngọt ủ muối lên men trong nhiều tháng, mắm bò hóc mang vị mặn đậm, nồng nàn – thứ gia vị không thể thiếu trong hàng loạt món ăn Khmer như bún num bò chóc, bún nước lèo, hay canh xiêm lo.

Người Khmer không chỉ dùng mắm bò hóc để nêm nếm, mà còn xem đây là biểu tượng cho sự trân quý lao động – từ con cá nhỏ, qua đôi tay khéo léo, trở thành món ăn lưu giữ hương vị mùa nước nổi. Đến với vùng sông nước miền Tây, du khách có thể ghé các làng Khmer truyền thống, thưởng thức bún num bò chóc trong làn khói nghi ngút – sợi bún trắng tinh, nước lèo vàng óng, mùi mắm thoảng nhẹ hòa quyện cùng nghệ và sả, tạo nên hương vị đậm đà khó quên.

Cốm dẹp – hương vị của lễ hội và mùa trăng

Nếu mắm bò hóc là vị mặn của đất, thì cốm dẹp là vị ngọt của trời. Món ăn truyền thống này gắn liền với Lễ hội Oóc Om Bóc – lễ cúng trăng diễn ra vào rằm tháng 10 âm lịch, thời điểm kết thúc mùa gặt. Hạt lúa nếp được rang chín, giã dẹp, trộn với dừa nạo và đường thốt nốt, tạo nên món cốm dẻo bùi, ngọt thanh.

Với người Khmer, cốm dẹp không chỉ là món ăn, mà còn là lễ vật dâng lên Thần Mặt Trăng, biểu trưng cho lòng biết ơn trời đất, cầu mong năm mới mưa thuận gió hòa. Trong không khí hội làng, tiếng chày giã cốm, tiếng cười nói vang vọng khắp phum sóc, tạo nên bức tranh lễ hội đậm chất miền Tây mà du khách nào cũng muốn một lần được trải nghiệm.

Bún num bò chóc – hương vị hội tụ của sông nước

Một món ăn Khmer khác khiến du khách mê mẩn là bún num bò chóc, được xem như “món ăn quốc hồn” của người Khmer Nam Bộ. Điểm độc đáo của món ăn này nằm ở nước lèo được nấu từ mắm bò hóc, nghệ tươi, sả và cá lóc đồng, tạo ra vị ngọt thanh, béo nhẹ.

Trên mặt bún, người ta bày thêm hoa chuối, bắp chuối, rau thơm và giá sống, tất cả hòa quyện trong hương thơm phảng phất của nghệ và mắm, khiến người ăn vừa nếm đã nhớ. Nhiều du khách khi đến Sóc Trăng, Trà Vinh, dù chỉ thử một lần, vẫn nhớ mãi vị “bún vàng, nước trong, mùi nhẹ” – thứ hương vị thanh tao mà đậm đà của văn hóa Khmer.

Bún num bò chóc. Ảnh: Báo Vĩnh Long

Sắc ngọt của đường thốt nốt, vị nồng của rượu cần

Bên cạnh những món ăn truyền thống, đường thốt nốt và rượu cần cũng là sản vật đặc trưng trong đời sống ẩm thực Khmer. Ở An Giang, cây thốt nốt được xem là “báu vật trời ban”. Người Khmer khai thác thốt nốt để nấu đường, nấu chè, hay pha với nước cốt dừa tạo nên món giải khát ngọt dịu giữa trưa hè miền biên giới.

Cùng với đó, rượu cần lại là biểu tượng của sự gắn kết cộng đồng. Trong những dịp lễ hội, cưới hỏi hay mừng nhà mới, người Khmer quây quần, cùng nhau uống rượu cần, ca hát, nhảy múa. Rượu nấu từ gạo nếp, men lá rừng, ủ trong chum đất, vị cay nồng lan tỏa, mang theo hơi thở của núi rừng, của tình người mộc mạc nơi miền Tây Nam Bộ.

Hành trình khám phá văn hóa qua ẩm thực

Ẩm thực Khmer Nam Bộ không chỉ là câu chuyện của hương vị mà còn là hành trình văn hóa – tôn giáo. Nhiều món ăn được chế biến theo triết lý Phật giáo Nam tông: thanh đạm, tiết chế, tránh sát sinh, ưu tiên rau củ và nguyên liệu tự nhiên.

Đến Cần Thơ, du khách có thể vừa thưởng thức bún num bò chóc, vừa ghé thăm chùa Dơi, chùa Đất Sét; đến Vĩnh Long, có thể tham gia Lễ hội Oóc Om Bóc – đua ghe Ngo, hòa mình trong không khí tưng bừng, thưởng thức cốm dẹp, bánh tét lá cẩm hay chè thốt nốt. Mỗi món ăn, mỗi chén nước lèo, mỗi viên đường thốt nốt đều như mảnh ghép trong bức tranh văn hóa Khmer rực rỡ, thân thiện và gần gũi.

Ẩm thực Khmer Nam Bộ là bức tranh đa sắc vị – nơi vị mặn của mắm bò hóc hòa cùng vị ngọt cốm dẹp, vị cay rượu cần, vị thanh của bún num bò chóc. Mỗi món ăn là một mảnh ghép trong hành trình gìn giữ văn hóa, là lời mời gọi du khách khám phá một miền Tây Nam Bộ chân thành, đậm đà và đầy yêu thương.

Trung tâm Thông tin du lịch