Âm vang tiếng đàn đá của dân tộc Xơ Đăng giữa đại ngàn Tây Nguyên

(TITC) – Giữa không gian đại ngàn hùng vĩ của vùng Bắc Tây Nguyên, tiếng đàn đá của người Xơ Đăng vẫn vang lên như một lời kể thiêng liêng về lịch sử, văn hóa và tâm hồn của một tộc người gắn bó lâu đời với núi rừng. Đàn đá – loại nhạc cụ cổ xưa bằng đá, không chỉ là báu vật của rừng núi Kon Tum (Quảng Ngãi), mà còn là biểu tượng cho sự sáng tạo kỳ diệu của cư dân bản địa trên mảnh đất đầy huyền thoại này.

Đối với đồng bào Xơ Đăng, âm thanh từ những phiến đá không chỉ là nhạc, mà còn là tiếng nói của trời đất, của thần linh và của tổ tiên. Từ xa xưa, những người đàn ông Xơ Đăng đã vào rừng tìm từng tảng đá có độ vang phù hợp, rồi đẽo gọt tỉ mỉ bằng tay để tạo ra những phiến đá với âm sắc khác nhau. Mỗi phiến đá là một cung bậc cảm xúc; và khi ghép lại thành dãy, chúng tạo nên một bản hòa tấu độc đáo không giống bất cứ nhạc cụ nào khác.

Khi màn sương chiều buông xuống những cánh rừng rậm rạp, và tiếng gió thổi qua mái nhà rông của làng Kon Hrông, Kon Pne hay Tu Mơ Rông, tiếng đàn đá lại được vang lên trong các lễ hội lớn nhỏ của cộng đồng Xơ Đăng. Những bè trầm vang vọng, âm thanh ngân dài như tiếng nước suối đổ hay tiếng gió rừng thổi, khiến người nghe có cảm giác như cả núi rừng đang cất tiếng hát. Đàn đá thường được trình diễn trong các nghi lễ cúng làng, lễ mừng lúa mới, hay những dịp lễ hội kết nối cộng đồng, góp phần làm nên bản sắc văn hóa vô cùng phong phú của người Xơ Đăng.

Ngày nay, đàn đá Xơ Đăng không chỉ là di sản văn hóa quý báu, mà còn là điểm nhấn thu hút du khách khi đến với Quảng Ngãi. Nhiều tour du lịch cộng đồng đưa du khách đến trải nghiệm không gian văn hóa Xơ Đăng, nơi họ có thể trực tiếp nghe nghệ nhân biểu diễn, tìm hiểu quá trình chế tác đàn đá, và thậm chí thử gõ lên những phiến đá để cảm nhận sự rung động đặc biệt trong từng âm thanh.

Việc bảo tồn loại nhạc cụ độc đáo này cũng đang được chính quyền và cộng đồng địa phương quan tâm. Nhiều nghệ nhân lớn tuổi đang truyền dạy lại kỹ thuật chế tác và biểu diễn cho lớp trẻ, nhằm gìn giữ tiếng đàn đá không bị mai một trước nhịp sống hiện đại. Một số làng du lịch cộng đồng đã xây dựng các chương trình biểu diễn định kỳ, kết hợp giữa âm nhạc truyền thống và hoạt động trải nghiệm văn hóa, giúp du khách hiểu sâu hơn về đời sống tinh thần phong phú của bà con.

Âm vang tiếng đàn đá Xơ Đăng giữa đại ngàn Tây Nguyên vì thế không chỉ là thanh âm của quá khứ, mà còn là nhịp đập hiện tại, là niềm tự hào văn hóa đang được nối dài qua từng thế hệ. Mỗi âm thanh ngân lên là lời khẳng định mạnh mẽ về bản sắc của một tộc người biết tôn trọng thiên nhiên, gìn giữ truyền thống và bền bỉ nuôi dưỡng kho tàng văn hóa độc đáo giữa đại ngàn.

Trung tâm Thông tin du lịch