Lễ hội cấp sắc của người Dao – Nghi lễ độc đáo đánh dấu bước trưởng thành thiêng liêng
(TITC) – Trong kho tàng văn hóa phong phú của các dân tộc thiểu số Việt Nam, lễ cấp sắc của người Dao được coi là một trong những nghi lễ quan trọng và thiêng liêng nhất. Đây không chỉ là một lễ hội tín ngưỡng mà còn mang ý nghĩa sâu xa về giáo dục, đạo đức, trách nhiệm và sự gắn kết cộng đồng.
Các thầy cúng lên 7 đèn trong lễ cấp sắc
Lễ cấp sắc của người Dao hay còn được gọi là “lễ lên đèn”. Đây là nghi lễ truyền thống đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông Dao. Một khi đã trải qua lễ cấp sắc, người đàn ông mới được công nhận đầy đủ là thành viên của cộng đồng, có quyền tham gia vào các công việc tín ngưỡng, tôn giáo, trở thành “người trưởng thành” theo đúng nghĩa cả về thể chất lẫn tinh thần. Nếu chưa trải qua lễ cấp sắc, dù có tuổi cao, người đàn ông vẫn chưa được coi là trọn vẹn về mặt đạo lý và tâm linh.
Lễ cấp sắc thường được tổ chức vào lúc nông nhàn, khi vụ mùa đã kết thúc, người dân có điều kiện chuẩn bị lễ vật và dành thời gian cho nghi thức. Nghi lễ kéo dài từ hai đến ba ngày, thậm chí có thể lâu hơn tùy từng cấp bậc. Người Dao có nhiều cấp sắc khác nhau, phổ biến nhất là ba bậc: 3 đèn, 7 đèn và 12 đèn. Cấp càng cao thì vai trò và trách nhiệm của người được cấp sắc trong cộng đồng càng lớn, đồng thời cũng thể hiện sự kính trọng và uy tín của họ trong đời sống tín ngưỡng.
Trong suốt buổi lễ, các thầy cúng giữ vai trò trung tâm, chủ trì các nghi thức. Lễ vật dâng cúng thường có gà, lợn, rượu, hương, giấy bản và nhiều đồ lễ truyền thống khác. Âm thanh trống, chiêng, tiếng hát cúng và điệu múa nghi lễ hòa quyện tạo nên một không gian linh thiêng, huyền bí. Người được cấp sắc sẽ trải qua nhiều nghi thức mang tính biểu tượng, thể hiện sự “tái sinh”, rũ bỏ những yếu tố chưa hoàn thiện để bước vào một cuộc sống mới, cuộc sống của người đàn ông trưởng thành, gắn với trách nhiệm đối với gia đình, dòng họ và cộng đồng.
Ý nghĩa của lễ cấp sắc không chỉ dừng lại ở sự công nhận trưởng thành, mà còn là sự nhắc nhở về đạo lý làm người. Người đàn ông sau khi được cấp sắc phải sống ngay thẳng, giữ chữ tín, biết kính trọng tổ tiên, thờ cúng trời đất, quan tâm bảo vệ bản làng. Lễ hội cũng là dịp để cộng đồng người Dao củng cố sự đoàn kết, bởi gia đình, dòng họ và cả bản làng đều tham gia chuẩn bị và thực hiện nghi lễ.
Ngày nay, trong bối cảnh hiện đại hóa, nhiều phong tục tập quán truyền thống đứng trước nguy cơ bị mai một, tuy nhiên, lễ cấp sắc của người Dao vẫn được gìn giữ và phát huy như một di sản văn hóa đặc sắc. Tại nhiều địa phương vùng núi phía Bắc, lễ cấp sắc không chỉ là nghi thức tôn giáo mà còn trở thành điểm nhấn du lịch văn hóa, thu hút sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước.
Trung tâm Thông tin du lịch
