Bánh chưng đen – Hương vị Tết độc đáo của người Tày ở Lạng Sơn
(TITC) – Bánh chưng là một món ăn không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực Việt Nam mỗi khi Tết đến xuân về. Nếu vùng đồng bằng quen thuộc với những chiếc bánh chưng xanh được gói bằng lá dong, thì nơi vùng cao Lạng Sơn, đồng bào dân tộc Tày lại có một biến thể độc đáo mang tên bánh chưng đen.
Bánh chưng đen có màu sắc đặc trưng, hương vị thơm ngon, hấp dẫn
Bánh chưng đen thường xuất hiện trong các dịp lễ Tết, cưới hỏi hay những sự kiện trọng đại của gia đình, dòng họ người Tày ở Lạng Sơn. Với quan niệm vạn vật đều có linh hồn, đồng bào Tày tin rằng chiếc bánh mang màu đen huyền bí tượng trưng cho sự giao hòa giữa đất và trời, biểu trưng cho sự bền chặt, sung túc và cầu mong mưa thuận gió hòa. Chính vì vậy, chiếc bánh không đơn thuần là món ăn mà còn là vật phẩm linh thiêng trong nghi lễ cúng tổ tiên.
Điểm khác biệt lớn nhất của bánh chưng đen so với bánh chưng truyền thống chính là màu sắc vỏ bánh. Người Tày không dùng gạo nếp trắng nguyên bản mà thường nhuộm gạo bằng tro cây núc nác hoặc vỏ cây muối. Sau khi sàng lọc kỹ, tro được hòa với nước, chắt lấy phần trong rồi ngâm gạo nếp qua đêm. Quá trình này khiến hạt gạo thấm đều sắc đen óng ả, khi nấu lên sẽ cho lớp vỏ bánh có màu đen bóng, lạ mắt.
Nhân bánh cũng khá cầu kỳ. Ngoài thịt lợn ba chỉ và đỗ xanh quen thuộc, một số nơi còn trộn thêm gia vị đặc trưng như hạt dổi, mắc khén để tăng hương thơm. Chính sự kết hợp này đã làm nên vị ngon đậm đà, béo bùi mà không ngấy, vừa quen vừa lạ với bất cứ ai thưởng thức lần đầu.
Lá gói bánh là lá dong rừng, to bản, xanh thẫm, rửa sạch rồi hơ qua lửa cho mềm và dẻo. Người gói phải khéo léo xếp gạo, nhân, thịt sao cho các lớp nguyên liệu cân đối, chắc tay. Khi nấu, bánh thường được luộc suốt từ 10 – 12 tiếng để lớp gạo chín đều, thơm dẻo.
Bánh chưng đen không chỉ là món ăn truyền thống mà còn trở thành một nét đặc sản độc đáo thu hút du khách khi đến Lạng Sơn. Trong các phiên chợ vùng cao hay lễ hội Lồng Tồng, du khách dễ dàng bắt gặp những cặp bánh chưng đen được bày bán, vừa để thưởng thức, vừa để mua về làm quà. Nhiều người khi lần đầu nhìn thấy còn ngạc nhiên, nhưng chỉ cần nếm thử một miếng là sẽ nhớ mãi vị dẻo bùi, béo ngậy xen lẫn hương thơm núi rừng.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của du lịch cộng đồng, bánh chưng đen dần trở thành sản phẩm văn hóa – ẩm thực mang tính thương hiệu của người Tày ở Lạng Sơn. Món bánh không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc truyền thống mà còn mở ra hướng đi mới cho phát triển kinh tế địa phương.
Trung tâm Thông tin du lịch
