Cháo ấu tẩu – Đặc sản độc đáo của người Mông ở Tuyên Quang

(TITC) – Ẩm thực vùng cao luôn mang trong mình những nét độc đáo, gắn liền với đời sống văn hóa và tập quán sinh hoạt của đồng bào dân tộc. Trong số đó, cháo ấu tẩu của người Mông ở Tuyên Quang là một món ăn đặc biệt, vừa là thức quà ẩm thực, vừa là vị thuốc quý, gắn bó lâu đời với đồng bào nơi đây.

Đặc sản cháo ấu tẩu

Cháo ấu tẩu còn được gọi là “cháo giải cảm”, bởi nguyên liệu chính là củ ấu tẩu – một loại củ mọc tự nhiên trên núi cao đá vôi. Ấu tẩu có hình dáng sần sùi, vỏ đen xám, bên trong là phần thịt củ màu vàng nhạt. Theo quan niệm dân gian, củ ấu tẩu có độc tố, nếu không biết cách chế biến sẽ gây ngộ độc. Chính vì vậy, người Mông từ xưa đã đúc kết được bí quyết nấu cháo để vừa khử độc, vừa giữ lại giá trị dược tính của củ.

Quy trình nấu cháo ấu tẩu khá công phu. Trước hết, củ ấu tẩu phải được ngâm nước vo gạo qua đêm rồi hầm thật lâu cho mềm nhuyễn. Sau đó, người nấu cho gạo nếp và gạo tẻ trộn lẫn, thêm chút đỗ xanh, ninh cùng xương lợn hoặc xương gà để tạo vị ngọt tự nhiên. Khi cháo đã nhuyễn mịn, họ mới cho phần củ ấu tẩu nghiền nhuyễn vào, khuấy đều đến khi sánh mịn, tỏa hương thơm đặc trưng. Một nồi cháo ấu tẩu thường mất từ 6 – 8 tiếng để hoàn thiện, thể hiện sự kiên nhẫn và tỉ mỉ của người nấu.

Điểm đặc biệt của cháo ấu tẩu không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở công dụng. Người Mông coi đây là món ăn giúp giải cảm, giảm đau nhức xương khớp, chữa mất ngủ và bồi bổ sức khỏe. Vào những ngày đông lạnh giá hay khi trở trời, một bát cháo ấu tẩu nóng hổi, dậy mùi thơm của gạo, xương hầm và thoảng vị hơi đắng của củ ấu tẩu sẽ khiến cơ thể ấm lên, tinh thần khoan khoái.

Cháo ấu tẩu có màu nâu đặc trưng, vị béo ngậy của xương hầm quyện cùng vị bùi, hơi đăng đắng của củ ấu tẩu, thêm chút hành lá, rau mùi và tiêu xay. Chính sự hòa quyện giữa vị ngọt, bùi, béo và đắng đã tạo nên hương vị rất riêng, khó quên. Không phải ai mới ăn lần đầu cũng cảm thấy ngon miệng, nhưng chỉ cần thử vài lần, thực khách sẽ “ghiền” cái hương vị lạ lẫm ấy.

Ngày nay, cháo ấu tẩu không chỉ xuất hiện trong bữa ăn thường ngày của người Mông mà còn được nhiều quán ăn, nhà hàng ở Tuyên Quang đưa vào thực đơn phục vụ du khách. Đây là món ăn được nhiều người tìm đến thưởng thức khi có dịp ghé thăm mảnh đất vùng cao này.

Không đơn thuần là một món ăn, cháo ấu tẩu còn là biểu tượng của tri thức dân gian, của sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên núi rừng. Mỗi bát cháo là kết tinh của kinh nghiệm bao đời, vừa mang lại dinh dưỡng, vừa thể hiện nét đẹp văn hóa ẩm thực của đồng bào Mông. Hãy đến với Tuyên Quang để thưởng thức món cháo đặc biệt này, biết đâu cháo ấu tẩu sẽ trở thành hương vị đặc sản níu chân bạn khi đến với nơi đây.

Trung tâm Thông tin du lịch