Tết Lấp lỗ – Nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Chứt ở Hà Tĩnh
(TITC) – Trong kho tàng lễ hội dân gian của các dân tộc thiểu số Việt Nam, Tết Lấp lỗ của đồng bào Chứt ở Hà Tĩnh mang một dấu ấn riêng biệt. Đây không chỉ là ngày hội tâm linh gắn với sản xuất nông nghiệp mà còn là dịp hội tụ, gắn kết cộng đồng, gửi gắm khát vọng mùa màng tươi tốt, cuộc sống ấm no.
Người dân tộc Chứt vui đón tết Lấp lỗ. Ảnh Internet
Người Chứt hiện cư trú chủ yếu ở vùng núi cao thuộc Hà Tĩnh. Cuộc sống gắn liền với nương rẫy, rừng núi đã hình thành nên phong tục tập quán mang đậm hơi thở núi rừng. Trong đó, Tết Lấp lỗ là một nghi lễ quan trọng, thường được tổ chức vào tháng Bảy âm lịch hằng năm, khi đồng bào vừa hoàn tất việc gieo tỉa trên rẫy.
Tên gọi “Lấp lỗ” xuất phát từ công việc lấp đất sau khi gieo hạt. Người Chứt quan niệm rằng, việc lấp kín hốc gieo không chỉ để bảo vệ hạt giống khỏi chim thú mà còn tượng trưng cho sự bảo bọc của thần linh, giúp cây lúa bén rễ, nảy mầm và cho mùa màng bội thu. Đây cũng là lúc cả bản làng tạm gác lại công việc, sum vầy bên nhau để tri ân trời đất, tổ tiên.
Trong ngày Tết, lễ cúng được tổ chức tại nhà sàn của già làng hoặc một hộ gia đình uy tín. Lễ vật thường có gà luộc, xôi nếp, cá suối, rượu cần – tất cả đều do bà con tự tay chuẩn bị từ những sản vật gần gũi trong rừng, trên nương. Già làng thay mặt cộng đồng khấn cầu thần núi, thần rừng, thần lúa phù hộ cho hạt giống nảy mầm, mùa màng bội thu, bản làng bình yên.
Sau phần lễ là phần hội đầy náo nhiệt. Tiếng chiêng, tiếng trống, tiếng khèn ngân vang giữa núi rừng. Mọi người quây quần bên ché rượu cần, cùng múa hát, kể chuyện, trao gửi lời chúc tốt đẹp. Đây cũng là dịp để trai gái Chứt tìm hiểu, kết bạn, se duyên. Không khí vui tươi, rộn ràng kéo dài nhiều ngày, khiến Tết Lấp lỗ thực sự trở thành ngày hội lớn nhất trong năm của người Chứt.
Tết Lấp lỗ không chỉ mang ý nghĩa nông nghiệp mà còn thể hiện sâu sắc mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên. Lễ hội là cách đồng bào Chứt tri ân rừng núi – nguồn sống nuôi dưỡng họ qua bao thế hệ. Đồng thời, đây cũng là dịp để gắn kết cộng đồng, củng cố tình làng nghĩa bản, trao truyền cho thế hệ trẻ những phong tục, tín ngưỡng truyền thống.
Trong bối cảnh hiện đại, Tết Lấp lỗ đang dần trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá văn hóa miền núi Hà Tĩnh. Lễ hội được giới thiệu, quảng bá sẽ góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch cộng đồng, tạo sinh kế bền vững cho người dân miền núi. Nhiều du khách, nhà nghiên cứu đã tìm đến bản làng người Chứt để được tận mắt chứng kiến nghi lễ độc đáo này. Không chỉ thưởng thức không gian lễ hội, du khách còn có cơ hội trải nghiệm cuộc sống giản dị của đồng bào: đi rẫy, hái măng, săn cá suối, nghe già làng kể chuyện cổ.
Trong nhịp sống hiện đại, nhiều phong tục cổ truyền của các dân tộc thiểu số đang đứng trước nguy cơ mai một. Nhưng với sự quan tâm của cộng đồng và nỗ lực của chính người Chứt, Tết Lấp lỗ vẫn được duy trì, trở thành “sợi dây” kết nối quá khứ với hiện tại.
Không chỉ là lễ hội nông nghiệp, Tết Lấp lỗ còn là minh chứng sinh động cho sức sống văn hóa của một cộng đồng nhỏ bé nhưng giàu bản sắc, là điểm nhấn hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh Hà Tĩnh giàu truyền thống. Giữa đại ngàn Hà Tĩnh, tiếng khèn, tiếng chiêng mỗi mùa Lấp lỗ lại vang vọng, nhắc nhỡ mọi người về cội nguồn, về khát vọng bình yên, no đủ và hạnh phúc.
Trung tâm Thông tin du lịch
