Lễ Vu Lan trong văn hóa người Hoa – Hiếu nghĩa hòa quyện cùng đời sống Việt

(TITC) – Trong dòng chảy văn hóa Á Đông, hiếu đạo luôn là một giá trị cốt lõi. Với cộng đồng người Hoa, điều này được thể hiện rõ nét qua Lễ Vu Lan Rằm tháng Bảy âm lịch, hay còn gọi là Lễ Trung Nguyên, Lễ Xá tội vong nhân. Lễ hội vừa mang đậm màu sắc tín ngưỡng dân gian, vừa khắc họa truyền thống báo hiếu và tinh thần nhân ái – những yếu tố đã tạo nên bản sắc riêng biệt nhưng đồng thời cũng hòa quyện vào đời sống văn hóa Việt Nam.

Nguồn gốc và nghi thức lễ Vu Lan của người Hoa

Theo tín ngưỡng người Hoa, Rằm tháng Bảy là ngày mở cửa âm phủ, khi các vong linh được trở về dương thế. Vì vậy, việc cúng tế vào dịp này không chỉ là để tưởng nhớ tổ tiên, mà còn nhằm bố thí cho các cô hồn không nơi nương tựa, cầu cho gia đình được bình an, sung túc. Lễ vật thường gồm hương đăng, trà quả, cháo loãng, bánh trái, gà vịt… cùng những mâm cỗ chay mặn đủ đầy.

Từ nhiều thế kỷ trước, cùng với những đợt di dân, phong tục này đã theo chân người Hoa đến Việt Nam. Tại các hội quán, chùa Hoa ở TP. Hồ Chí Minh, Tây Ninh hay một số tỉnh miền Nam, lễ Vu Lan thường được tổ chức rất quy mô. Nghi lễ tâm linh kết hợp cùng các hoạt động văn hóa – nghệ thuật như múa lân sư rồng, hát bội, ca kịch – đã tạo nên bầu không khí lễ hội vừa thiêng liêng vừa gần gũi, thu hút cả cộng đồng người Việt và du khách gần xa cùng tham gia.

Ý nghĩa trong đời sống hiện nay và sự giao thoa văn hóa

Không chỉ là dịp để con cháu báo hiếu, tưởng nhớ công ơn sinh thành, lễ Vu Lan của người Hoa còn là minh chứng sống động cho sự giao thoa văn hóa Việt – Hoa. Nếu người Việt nhấn mạnh ý nghĩa “báo hiếu cha mẹ” theo tinh thần Phật giáo, thì người Hoa lại đề cao cả việc cúng cô hồn, thể hiện tấm lòng nhân ái, bao dung với mọi linh hồn. Hai sắc thái ấy khi hòa quyện đã làm nên một lễ hội chung – vừa gắn kết cộng đồng, vừa nuôi dưỡng đạo hiếu trong lòng mỗi người.

Ngày nay, trong đời sống hiện đại, lễ Vu Lan không chỉ thu hút cộng đồng người Hoa mà còn được đông đảo người Việt hưởng ứng. Nhiều gia đình Việt cũng bày cỗ cúng cô hồn, thả đèn hoa đăng, hoặc tham gia các lễ hội tại chùa Hoa. Cũng chính từ sự giao thoa ấy, Vu Lan đã trở thành một “mùa hiếu nghĩa” của cả dân tộc, nơi mọi người cùng nhắc nhau sống trọn chữ hiếu, chữ nghĩa.

Với giới trẻ, lễ Vu Lan ngày nay không chỉ là một nghi thức truyền thống, mà còn là dịp để tìm lại cân bằng trong nhịp sống bận rộn, để biết ơn cha mẹ, chia sẻ với cộng đồng và gắn kết với bạn bè. Ở đó, văn hóa Hoa và Việt gặp nhau ở tinh thần nhân văn sâu sắc: lấy tình thân, lòng hiếu thảo và sự sẻ chia làm cội nguồn của hạnh phúc.

Tồn tại qua bao thế kỷ, Lễ Vu Lan của người Hoa tại Việt Nam không chỉ giữ được hồn cốt văn hóa dân tộc mình, mà còn hòa quyện, lan tỏa và bồi đắp thêm giá trị cho đời sống người Việt. Giữa nhịp sống hiện đại, lễ hội ấy vẫn vang vọng thông điệp bất biến: báo hiếu cha mẹ, yêu thương con người và sống nhân ái. Đó chính là sự giao thoa đẹp đẽ, khiến Vu Lan trở thành một phần không thể thiếu trong bức tranh văn hóa Việt Nam đương đại.

Trung tâm Thông tin du lịch